Unibertsitate pribatuak sortzeko irizpideak zorrozteko Gobernu espainiarraren saiakerak zeresan handia eman du azken boladan. Eskuinak, argudio bat edo beste bat erabilita, gogor kargatu du asmoaren kontra.

Estatu espainiarreko komunitate batzuetan eta Euskal Herrian bertan ere azken urteetan, unibertsitate pribatu berrien igoera mehatxu argia da unibertsitate publikoetarako eta, orokorrean, gizartearentzako. Irabazi asmoko unibertsitateen gorakadak arazo asko dakartza, besteak beste:

Azken aste hauetan bosturtekoen deialdien eta kontzeptu honi dagozkion lanaldi partzialeko irakasleentzako ordainsarien edukiak negoziatzeko saiakera egin da administrazioarekin. Gai honetan, ordezko irakasleen gatazkaren negoziaketan ez bezala, ezin izan da akordiorik lortu. Aitortu behar da administrazioak kendu egin zituela lanaldi partzialeko irakasleei eta ikertzaile iraunkorrei osagarri horien aitortza oztopatzeko aurreko errektoretzak jarritako errekurtsoak, eta gaia negoziazio mahaira eraman duela. Baina, administrazioaren jarrera itxia izan da eta LABek aurkeztu genituen proposamen  gehienak ez zituen onartu.

Gaur EHUko Gobernu Kontseiluan lanaldi osoko ordezko irakasleak kontratatzeko aukera jasotzen duen akordio sindikala berretsi da. LABek akordioa sinatu zuen gure gutxieneko baldintzak jasotzen dituelako: hau da, lanaldi osoko kontratazioak, langile horien soldatari eustea eta hitzarmen kolektiboan ezarritako partzialtasuna murrizteko mekanismoa errespetatzea. Azken alderdi hau hobetzen da akordioan errektoretzak proposatuta.

Irakasle-ikertzaileen errektoreordeak apirilean, lanaldi osoko ordezko irakasleak kontratatzeko aukera jasotzen duen akordio-proposamen bat aurkeztu zigun. Proposamenak LABen gutxieneko baldintzak jasotzen ditu, hau da, lanaldi osoko kontratazioak, langile horien soldatari eustea eta hitzarmen kolektiboan ezarritako partzialtasuna murrizteko mekanismoa errespetatzea. Azken alderdi hau hobetzen da akordioan; izan ere, sail batean ez da lanaldi partzialeko ordezko irakasle bat baino gehiago egongo. Hori ekiditeko, departamentuetan behar berriak sortzen direnean irakasle laguntzaile doktore plazak (edo irakasle elkartuen plazak ere irakasguneen kasuan) sortzeko mekanismo bat ezartzen du. Irakasle elkartuen plazen sorreraren jarraipen estua egingo dugu, modu desegokian erabil ez daitezen. LABek ekarpen multzo bat egin zion dokumentuari, gehienak onartuak izan direlarik.

Kapitalismoak mundu mailako krisi ekosoziala eragin du. Bestelako eredu baten alde egiteko unea da, denon bizitzak erdigunean jarriko dituena; enplegua, zaintza lanak eta ondasuna era justuan banatuko dituena.

Alabaina, eredu aldaketa eragotzi eta zanpaketari eusteko xedez, elite ekonomikoek gerra estrategiari eutsi eta olatu erreakzionarioa hauspotu dute. Euskal Herrian militarismoaren, arrazakeriaren edota indarkeria matxistaren eragina nabarmena bada ere, hemen badago eremu sozial, sindikal eta politiko zabala denon eskubideen alde egiteko prest.

2023ko apirilean LAB eta STEILAS sindikatuok, lan kontratudun irakasle-ikertzaileen artean gehiengo sindikala izanik, akordio bat sinatu genuen Errektoretzarekin. Akordioan doktoretza aurreko ikertzaileen soldata bi fasetan hobetzeko konpromisoa hartu zuen EHUko zuzendaritzak. Lehenengo fasean, ikertzaileen soldataren erreferentzia irakasle atxiki-laguntzaile doktoreen lansarien % 95etik % 96,5era igo zen, 2023ko urtarrilaren 1eko eraginarekin. Bigarrenean soldata erreferentzia irakasle atxiki-laguntzaile doktoreen lansarien % 100eraino igotzeko konpromisoa hartu zuen Errektoretzak; beranduenez ere, 2024ko uztailetik aurrerako eraginarekin ordaindu beharko zena. Akordioak aurreikusten zuen, adostasunik egonez gero, hobekuntza ezartzeko data aurreratzeko aukera ere. Aurreko Errektoretzak bigarren konpromisoari muzin egin zion, eta hartutako hitza ez zuen bete inolako negoziaziorik gabe. Pasa den asteko negoziazio mahaian errektoreorde berriak informatu gintuen aukera hori indarrean jarriko duela, hau da, doktoretza aurreko ikertzaileei atzera eraginez ordainduko zaiela hitzartutako balizko hobekuntza, % 3,5ekoa, 2024ko urtarrilaren 1etik. Berri pozgarria da eta erakusten du jarrera aldaketa administrazioan.

Duela gutxi jaso dugu LAB eta STEILAS sindikatuek seiurtekoen inguruan epaitegietan aurkeztutako helegiteari emandako sententzia. Unibasq-eko zuzendariaren 2022ko urtarrilaren 10eko Ebazpenaren bidez, seiurtekoen deialdia deritzona, Unibasq-Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitate Agentziaren Gobernu Kontseiluaren 2021eko irailaren 27ko erabakiaren bidez onartu zen EHUko lan-kontratu iraunkorra duten irakasleen ikerketa-jarduera ebaluatzeko eskabideak aurkezteko prozedura eta epea ezarri ziren. LAB eta STEILAS sindikatuok errekurtsoa jarri genuen, eta eskatu genuen aitor zedila ikerketa egiten duten aldi baterako IRIek ikerketa-jardueraren deialdian parte hartzeko duten eskubidea.

Pasa den asteartean, Administrazioak deituta Plangintza Batzordearen bilera egin zen. Beste gaien artean, 2025eko lanaldiaren egutegi-ordutegiaren gaia landu zen.

Administrazioaren aldetik, 2025eko lanaldia indarrean sartzeko moduan utzi eta herenegun, apirilak 2an, asteazkenean, Gerentziaren Erabakia argitaratu zen. Hori horrela, EHUko LAB-TEKAZEL eremuko iritzia helarazi nahi dizuegu.